Fon Havuzu
Paylaş :

Ulusal İstihdam Stratejisi (UİS)’nde tarım için belirlenen tedbirler

Özet: Bu makalede 7 Temmuz 2017 tarihinde yayımlanan ve 2023 yılı hedefini gösteren “Ulusal İstihdam Stratejisi (2014-2023) ve Eylem Planları (2017-2019)”nda tarım sektörü için belirlenen amaç,  hedef,   politika ve tedbirlerin neler olduğu ele alınmıştır.

2023 yılı vizyonu ile hazırlanan Ulusal İstihdam Stratejisi (UİS) belgesinde Tarım sektörünün içinde bulunduğu durum analiz edilerek bu sektör için belirlenen amaç,  hedef,   politika ve tedbirlerin neler olduğu ayrıntıları ile ele alındı. Şimdi UİS de yer aldığı şekliyle sırasıyla bunlara değinelim.

Temel Amaç:

 

UİS de tarım sektörü için belirlenen temel amaçlar şunlar;

- Tarım sektöründeki işgücünün niteliğinin ve uyum yeteneğinin artırılması,

- Teşvikler yoluyla kırsalda katma değer ve istihdam imkânlarının artışının sağlanması,

-  Kayıtlı istihdamın geliştirilmesi,

- Tarım sektöründe dezavantajlı grupların çalışma ve yaşam şartlarının iyileştirilmesi ve çocuk işçiliğinin önlenmesi

 

Hedefler:

UİS de tarım sektörü için belirlenen hedefler şunlar;

- Gerekli teknik ve yasal önlemler alınarak tarım sektöründe aile işleri dışında, ücret karşılığı gezici ve geçici tarım işlerinde çalışan çocuk işçiliği tamamıyla ortadan kaldırılması,

- Tarım sektöründe kayıt dışı istihdam düzeyi 2012 yılındaki % 83,6’dan 2023 yılında % 50 seviyesine indirilmesi.

UİS de tarım sektörü için belirlenen temel amaç ve hedeflere ulaşılması için geliştirilmiş olan politikalar ve bunlara ilişkin tedbirler ise şunlar.

Politika ve Tedbirler:

Politika 1: Tarım sektöründe kayıtlı istihdamın geliştirilmesi sağlanacaktır.

Tedbirler:

1.1.  Tarım sektöründeki kapsam dışı olanların kapsama alınması için gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 2019 yılı hedefi Tarımda çalışanların bir kısmı 5510 sayılı Kanunun 6. Maddesine[1] göre kapsam dışı sayılmıştır. Bu kişilerin mevzuat düzenlemeleri ile kayıt altına alınması sağlanacaktır.

1.2. Kayıtlı istihdamı geliştirmeye yönelik bilinç artırma çalışmaları gerçekleştirilecektir. Tarım sektöründe kayıtlı istihdamın önemi ve getirileri hakkında toplumsal farkındalığın geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. Bu farkındalık ve bilinç düzeyinin artırılması için medya araçlarından faydalanılacaktır.

Politika 2: Tarım sektöründeki dezavantajlı grupların çalışma ve yaşam şartları iyileştirilecektir.

Tedbirler:

2.1.  Tarım sektöründe çalışan yabancı işgücü kayıt altına alınacaktır. Tarım sektöründe kayıtlı istihdamı artırmak amacıyla, yabancı işgücüne çalışma izni verilmesine yönelik düzenleme yapılacaktır.(2017)

2.2. Mevsimlik tarım işçilerinin okul çağındaki çocuklarına yönelik yaz okulları yaygınlaştırılacaktır. Milli Eğitim Bakanlığı’nın sağladığı misafir öğrenci statüsü yanında kreş ve diğer sosyal etkinlikleri kapsayan yaz okulu uygulamaları yaygınlaştırılacaktır. Bu uygulamalarda gönüllü kuruluşlardan destek alınacaktır.(2019)

2.3. Eğitim ve teşvik yoluyla tarımsal amaçlı üretici örgütlerinde (kooperatif, birlik vb.) kadın katılımcılığı (ortak olarak) desteklenecek. Tarımsal üretici örgütlerini (kooperatif, birlik vb.) sayısal çoğunluğuna rağmen ortak sayısın yok denecek kadar azdır. Kadınların bu üretici örgütlerine (kooperatif, birlik vb.) ortak olmasının teşvik edilmesi kadın işgücünün kayıt altına alınması ve kadınların ekonomik hayattaki rolünün pekiştirilmesi sağlanacaktır. (2019)

2.4. Özellikle mevsimlik gezici tarım işçilerinin çocuklarının eğitim sisteminde kalması sağlanacaktır. MEB tarafından yayınlanan 2016/5 sayılı “ Mevsimlik Tarım İşçileri ile Göçer ve Yarı Göçer Ailelerin Çocuklarının Eğitime Erişimi” konulu Genelge kapsamında mevsimlik gezici tarım işçilerinin çocuklarının tarım işlerinde çalışmaları engellenerek eğitimlerine devam etmeleri sağlanacaktır. Çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri arasında sıralanan mevsimlik gezici tarım işçilerinde çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına ilişkin tedbirler alınacaktır.

Politika 3: Tarım sektöründe eğitim ve yayım hizmetleri etkinleştirilecektir.

Tedbirler:

3.1. Tarım sektörüne ilişkin yükseköğretim programlarının müfredatları sektörün ihtiyaçları doğrultusunda güncellenecektir.  Özellikle tarım sektöründe ilgili meslek gruplarının istihdamını artırmak amacıyla uygulamaya başlanan yüksek öğrenim politikaları ve Bologna Süreci[2] çalışmaları etkinleştirilecektir. (2019)

3.2. Ziraat fakültelerinde uygulama ağırlıklı eğitim verilecektir. Ziraat fakültelerinde yeniden yapılanma çalışmaları kapsamından uygulama ağırlıklı eğitim programları ve müfredatları belirlenecektir. Müfredatın içerdiği derslerde uygulamaların ve staj süresinin yanı sıra stajın etkinliğinin artırılması sağlanacaktır. (2018)

Politika 4: Tarıma dair imalat sanayi geliştirilerek kırsalda katma değer artışı sağlanacaktır.

Tedbirler:

4.1.  AB kapsamında verilen kırsal kalınma desteklerinden etkin olarak faydalanılacaktır. IPARD tanıtım faaliyetleri artırılarak, fonların daha etkin kullanılması sağlanacak ve bölgesel üretim potansiyeline uygun tarımda dayalı imalat sanayi tesisleri ile bu tesislerdeki istihdam edilen kişi sayısı artırılacaktır. IPARD programında, istihdam koşulu, seçim kriterleri arasında yer alacak ve belirli aralıklarla istihdam sağlayabileceğini taahhüt eden işetmelere seçim aşamasında avantaj sağlanacaktır. Bu nedenle çağrılarda seçim kriterleri Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı(GTHB tarafından gözden geçirilecektir.  (Sürekli)

4.2. Özel sektör yatırımları teşvik edilecek, kredi imkânları artırılacaktır. Tarım sektöründe özel sektörün daha kaliteli, yaygın ve verimli üretim yapmasının sağlamak üzere teşvikler verilecek, özel sektör ve tarımsal üretici kuruluşlar için kredi imkânları bütçe kısıtları dikkate alınarak sağlanacaktır. (Sürekli)

4.3. Tarımsal üretici kuruluşlarında (kooperatif, birlik vb.) kooperatifçilik bölümü mezunları veya ilgili meslek gruplarının görev almaları sağlanacaktır. Tarımsal üretici kuruluşlarında (kooperatif, birlik vb.) profesyonel yöneticilik sistemine geçilmesi hem kooperatifin başarısını artıracak hem de bu konuda eğitim almış kişilerin istihdamına katkı sağlayacaktır. Yönetim kapasitelerini geliştirmek üzere ulusal ve uluslararası fon kaynaklarının kullanımı sağlanacaktır. GTHB ile Üniversiteler işbirliği ile bu konuda eğitim ve yayım çalışması yürütülecektir. (Sürekli)

4.4. Tarımda katma değer artışı sağlamak amacıyla markalaşma, inovasyon ve AR-GE faaliyetleri desteklenecektir. Yüksek katma değerli ürünlere dayalı sanayi, markalaşma ve inovasyon yoluyla tarımda nitelikli ve kayıtlı istihdam artırılacaktır. Bu tedbir ile üretilen hammadde üretildiği bölgede işlenerek elde edilen katma değer o bölge sınırları içerisinde kalacaktır. (Sürekli)

Politika 5: Kırsal nüfusu bulunduğu yerde tutacak istihdam imkânları artırılacaktır.

Tedbirler:

5.1. Üreticiye doğrudan pazarlama yolu ile doğrudan satış imkânı geliştirilecektir. Tarımsal pazarlama zincirindeki aracı ve tüccarların kâr marjı üretici lehine değişecek ve kırsal kesimdeki üreticiye gelir artışı sağlanacaktır. Ürüne özel borsa kurulumu/etkinliğinin artırılması yoluyla teşvik edilecek ve istihdam olanakları geliştirilecektir.(2019)

5.2. Piyasadaki arz talep dengesini sağlayacak planlı üretim modelleri geliştirilecek ve desteklenecektir. Mevcut destekleme politikaları tarımsal üretimde arz ve talebi denkleştirecek şekilde planlı üretim çerçevesinde yeniden düzenlenecektir. GTHB tarafından uygulanmaya başlayan Milli Tarım Projesi ile bölgesel ihtiyaçlara ve ihtisaslaşmaya dönük destekleme yöntemleri yaygınlaştırılacaktır. Böylece arz açığı olan ürünlerin üretimi teşvik edilirken talep fazlası ve pazarlama sorunu olan ürünlerin üretimi engellenmiş olacaktır.(2019)

5.3. Tarım sigortası uygulaması yaygınlaştırılacaktır. Tarım sigortası uygulaması yaygınlaştırılarak, üreticinin doğal afetler karşısındaki zararının minimize edilmesi sağlanacaktır. Bu konuda sigorta kapsamının çiftçi ihtiyaçlarına göre sürekli güncellenmesi sağlanacaktır. Ayrıca üreticinin bu konudaki bilinç düzeyinin artırılması için sorumlu ve ilgili kuruluşların işbirliği ile tanıtım ve farkındalık faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır. (Sürekli)

Politika 6: Tarım sektöründeki işgücünün eğitim ve vasıf düzeyi yükseltilecek, uyum yeteneği artırılacaktır.

Tedbirler:

6.1. Sektördeki işgücünün kalitesinin artırılması ve verimli üretimin gerçekleştirilmesi açısından tarım sektöründeki meslekler belirlenerek bu mesleklerde ulusal meslek standartları ve yeterlilikler hazırlanacaktır. Hali hazırda ülkemizde yaygın bir şekilde üretimi yapılan tarımsal üretimin tespiti yapılarak bu alanda çalışmaların meslek standartlarının ve yerliliklerinin belirlenmesi sağlanacak ayrıca tarım sektöründe katma değeri yüksek ürünlerin üretimi alanında çalışanların meslek standartları ve yeterlilikleri belirlenerek oluşturulacak sınav ve belgelendirilme altyapısı dahilinde tarımsal işgücünde kalitenin artması sağlanacaktır. (Sürekli)

6.2. Sektörde ücretli olarak çalışan işçiler temel mesleki eğitim ve beceri eğitimlerinden geçirilecektir. Tarım sektöründe istihdam edilen çalışanlar, verimliliği ve ürün kalitesini artırmak amacıyla mesleki eğitim ve beceri eğitiminden geçirilecektir. GTHB rutin desteklerinde eğitim ayrıca tanımlanarak, bu mesleki ve beceri eğitiminden geçenlere diğerlerine göre desteklemede avantaj sağlanacaktır. GTHB tarafından planlanacak eğitimler, İŞKUR’un desteğiyle gerçekleştirilecektir. (Sürekli)

6.3. Tarımda nitelikli işgücü sağlamaya yönelik olarak yazılı ve görsel materyallerden etkin bir şekilde yararlanılacaktır. Tarımsal işgücü niteliğinin geliştirilmesine dair farkındalık artırılacaktır. Bu kapsamda yazılı ve görsel materyallerden etkin bir şekilde yararlanılacaktır (film, kamu spotu, dizi, belgesel, web sayfaları, afiş, broşür, elkitapları, vb.) (Sürekli)

 

 

Kaynak:  Ulusal İstihdam Stratejisi (2014-2023) ve Eylem Planları (2017-2019) 

 

[1] 5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU’NUN  6. Maddesinin ilgili bölümü:

Sigortalı sayılmayanlar

     MADDE 6- Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında;

                    ı) Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,….sigortalı sayılmaz.

               

[2] Bologna Süreci, tüm Avrupa'da yüksek öğretim ve akademik konularda standartlar geliştirmek ve ayrılıkları en aza indirgeyerek eğitim sistemlerini bağdaştırmak ve Avrupa'da birbiriyle tam uyumlu bir yükseköğrenim alanı oluşturmak  amacıyla oluşturulmuş bir programdır. Pek çok uluslararası kuruluşun işbirliği ile 47 üye ülke tarafından sürdürülen, alışılmışın dışında bir süreçtir. Süreç tamamen her ülkenin özgür iradeleri ile katıldıkları bir oluşumdur ve ülkeler Bologna Süreci'nin öngördüğü hedefleri kabul edip etmeme hakkına sahiptirler. Türkiye 2001 yılında Bologna sürecine dahil olmuştur. Bologna süreci ile ilgili ayrıntılı bilgiye http://bologna.yok.gov.tr/ adresinden ulaşabilirsiniz.

 

Paylaş :