Fon Havuzu
Paylaş :

MÜKELLEFİN VERGİ İNCELEMELERİNDE DİNLENME TALEBİ

Rapor Değerlendirme Komisyonları, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “İncelemede Uyulacak Esaslar” başlıklı 140’ıncı maddesinde 2011 yılında yapılan değişiklik ile kurulmuştur. 31.10.2011 tarihli Resmi Gazetede de “Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Oluşturulması İle Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik” yayımlanmıştır.

Söz konusu Yönetmelik, “mükellef ve inceleme elemanının dinlenmesi” başlığıyla  mali mevzuatımızda olmayan yeni bir kavram ve uygulama getirmiştir.

Bu düzenlemenin 14. maddesinde “Komisyonlar, gerekli gördüğü durumlarda ya da talepleri üzerine mükellefi veya inceleme elemanını dinleyebilir.”  hükmüne yer verilmiştir.

Aynı maddede 25.10.2016 tarihinde yapılan değişiklik ile “Dinlenmeden önce raporlarda eleştiri konusu yapılan hususlar hakkında bilgi içeren rapor özetleri mükelleflere verilir.” hükmü eklenmiştir.

Böylece; Komisyona başvuran ancak raporda yer alan eleştiri konularını bilmeyen mükellefin, bu bilgisizliği giderilmiş, Komisyona mükellefin daha hazırlıklı gitmesine de olanak sağlanmıştır. Rapor değerlendirme komisyonlarının kurulmasına ilişkin kanun değişikliğinin gerekçesine baktığımızda “düzenlenen vergi inceleme raporlarının işleme konulmadan önce yetkili komisyonlar marifetiyle değerlendirilmesi suretiyle bunların vergi mevzuatına uygunluğunun sağlanması amaçlanmaktadır” denilmiştir[1].

Bu yasadan önce düzenlenen raporlar değerlendirilmiyor muydu ki; böyle bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur. Tabii ki bu yasadan öncede inceleme birimlerinin kendi iç düzenlemeleri gereği raporlar bir komisyondan geçiyordu, ancak zaman zaman komisyonlar ile inceleme elemanları arasındaki görüş ayrılıkları ve mükellef ile inceleme elemanları arasındaki görüş ayrılıkların ortaya çıkabildiği durumlarda çözüme yönelik yasal alt yapısı olan bir mekanizma yok idi, işte bu düzenleme ile bu yasal zemin oluşturulmuş oldu.

Bununla birlikte yönetmelik ile getirilen komisyonların mükellefi dinlemesi mekanizması özellikle mükellefin kendini çeşitli saiklerle inceleme elemanına ifade edememesi veya ifade etse de inceleme elamanı tarafından kabul görmemesi durumlarında, düzenleme öncesi tek çözüm merci yargı süreci iken, düzenleme sonrasında komisyon tarafından dinlenmesi gibi idari bir süreç devreye sokulmuş oldu, buda mükellef hakları yönünden mükelleflere bir adım daha kazandırmıştır.

Gelinen bu süreçte mükellefler tarafından dinleme mekanizmasının ne kadar etkili kullanıldığına ve sonuçlarına ilişkin istatistiksel veriler yayınlanmasa da, uygulamadan edinilen bilgiler dinlenme talebinin çok sık olarak kullanıldığı yönündedir. Bu da bize gösteriyor ki yapılan düzenlemenin yerindedir.

Burada ifade etmeden geçemeyeceğimiz birkaç hususta şudur ki; mükellefler komisyonda dinlenme mekanizmasını, süre kazanma adına kullandıkları gibi, inceleme elemanının keyfi davranışları neticesi, kendini başka bir mecrada ifade etme istedikleri için kullanmaktadırlar. Bununla birlikte idarenin komisyonlar vasıtasıyla inceleme elamanı üzerinde bağımsızlığını zedeleyici yaklaşımları da gözlemlenmektedir.

Ayrıca bilinmelidir ki, getirilen mekanizmanın eksik yönleri de bulunmaktadır. Mükellefin dinlemesi sonrasında komisyonun, mükellefi iddia ettikleri hususlar konusunda yetersiz veya haksız bulması durumunda, mükellefin ne yapabileceğine ilişkin yönetmelikte ve alt düzenlemelerde bir açıklama yapılmamıştır. Komisyonu dinleme sonrasındaki kararının ne olacağı meçhul bırakılmıştır.  Bu karara, idari bir işlem olması dolayısıyla yargı yolunun açık olup olmadığı da net değildir.

Kaldı ki yönetmelikte “dinleyebilir” kaydı ile düzenleme yapıldığından komisyon mükellefi dinleme zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar uygulamada böyle bir durumla karşılaşılmasa da komisyonun mükellefi dinlemeye gerek görmediği durumlarda mükellef yönünden sonuçlarının ne olacağına ilişkin bir düzenlemede yapılmamıştır.

Kanaatimizce bu ve benzeri durumlara ilişkin olarak idarece bir an önce düzenlemeler yapılmalı ve belirsizlik ortadan kaldırılmalıdır.

 

[1] İnternet 01.03.2016 http://www2.tbmm.gov.tr/d23/1/1-0886.pdf

Paylaş :