Devletin Gelir Kaynaklarından Olan Vergi, Resim, Harç ve Şerefiye Nedir?

Paylaş :

Devletin Gelir Kaynaklarından Olan Vergi, Resim, Harç ve Şerefiye Nedir?

Devletin birbirinden farklı, temel kamu gelirlerini oluşturmakta olan vergi, resim, harç ve şerefiyeye ilişkin açıklamalara, aşağıda yer verilmiştir.

VERGİ: Devletin kamu harcamalarını karşılamak amacıyla toplumu meydana getiren
kişi ve kurumlardan, ödeme güçlerine göre, karşılıksız, kanuni (yasal), cebri (zorla), nihai
(kesin) ve nakdi (parasal) olarak aldığı ekonomik değerlere “vergi” denir.

VERGİLER;
- Gelir, harcamalar ya da servet üzerinden alınabilmektedir.
- Karşılıksızdır (Devlet aldığı vergi karşılığında hizmet sunmayı taahhüt etmez),
- Kanunidir (Anayasanın “Vergi Ödevi” başlıklı 73. maddesi: “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç vb mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” Verginin yasallığı ilkesi),
- Cebridir (Vergiyi gönüllü borçlanmadan ayıran bir özelliktir, zorla alınır. Her vatandaşın ödemek zorunda olduğu bir paradır.),
- Nihaidir (Kesindir: Vergilemede keyfilik ve çifte vergileme olmaz),
- Nakdidir, parasaldır (Ayni vergi yoktur, nakdidir, para ile ödenir),
- Merkezi bütçede B cetvelinde gözükmektedir.

Kamu gelirlerinin en önemli kısmını (%90’ını) vergiler oluşturmaktadır. Bu nedenle, kamu gelirleri genelde vergi gelirleri olarak da anlaşılmaktadır.

RESİM: Kişilerin, devletten aldığı belli bir izin ve yetki karşılığı ödedikleri bedeldir. İthalatçıların ithalat yapmak amacıyla devletten aldıkları ithalat izni karşılığında ödedikleri ithalde damga resmi, rıhtım resmi gb. Eskiden resim veya rüsum olarak toplanan yükümlülükler günümüzde daha çok harç adı altında toplanmaktadır.

Vergi ve resim arasındaki fark; ödenen verginin bir karşılığının olmaması, fakat resim ödemesi karşılığında kişinin bir hizmet alması şeklinde özetlenebilir.

Resimleri harçlara benzeyen tarafı, kişiye özel karşılığının olmasıdır. Avlanma ve ruhsat resmi, trafik resmi, damga resmi, eğlence resmi resimlere birer örnektir. Pul yapıştırılarak, damga basılarak, makbuz verilerek resimler ödenir. Resimler daha çok yerel yönetimler tarafından alınmaktadır.

RESİMLER; karşılıklı, kanuni, cebri, nihai, nakdi bir yükümlülüktür.

HARÇ: Kamu kurum ve kuruluşlarının yaptıkları hukuki işlemler ve sundukları bazı hizmetler karşılığında, bu hizmetlerden yararlananlardan aldıkları ödemelerdir. Bu ödemenin doğması için toplum yararı sağlanmış olabileceği gibi, özel fayda da sağlanmış olabilir. Yargı harçları, noter harçları, tapu ve kadastro harçları, trafik harçları, pasaport harçları, harç ödemelerine örnek verilebilir. Pasaport almak isteyenler, pasaport harcı ödemek zorundadırlar.

Harçlar da zorunlu bir ödemedir. İlgili hizmetten yararlanabilmek için harcın ödenmesi gerekmektedir. Ödenen vergide bir karşılık beklenilmez iken; harç ödemesi karşılığında ise bir hizmet alınmaktadır.

HARÇLAR; karşılıklı, kanuni, cebri, nihai, nakdi bir yükümlülüktür.

ŞEREFİYE: Devletin veya belediyelerin yaptığı bayındırlık hizmetleri dolayısıyla bu hizmetlerin yapıldığı alanlarda bulunan gayrimenkullerin değerlerinde artış meydana gelir ve bu artış nedeniyle gayrimenkul sahiplerinden belirlenen ölçülerde para alınır. Alınan bu paralar, şerefiye olarak adlandırılır.

Diğer bir deyişle; Bayındırlık işlerinin yapıldığı yerlerin civarındaki gayrimenkullerin (bina ve arsa) değerinde artış meydana gelmesi halinde, bu işler için yapılan hizmetlerin maliyetine söz konusu gayrimenkul sahiplerinin de iştirak etmesine şerefiye denir.

Şerefiyeler de harçlara benzer. Çünkü şerefiye ödeyen kimseler, ödedikleri paranın karşılığında bir kazanç (gayrimenkul değer artışı) elde etmektedirler. Her bayındırlık hizmetinden şerefiye alınmaz, ilgili karar birimlerinin şerefiye alınmasına karar vermesi gerekir. Şerefiyeler, belediye meclislerince belirlenir ve yerel yönetim kuruluşlarının gelirleri içerisinde yer alır.

ŞEREFİYELER; karşılıklı, cebri, nihai, nakdi bir yükümlülüktür.

SONUÇ OLARAK; vergi, resim, harç ve şerefiyeler kamu giderlerinin karşılanmasında kullanılmaktadır. Vergi, resim ve harç ödemeleriyle ilgili uygulama değişiklikleri ya da ilaveler, Bakanlar Kurulu yetkisinde olup; bahse konu düzenlemeler ancak kanunlar aracılığıyla yapılabilir. Diğer yandan şerefiyeler, belediye meclislerince belirlenir ve yerel yönetim kuruluşlarının gelirleri içerisinde yer alır.


Yararlanılan Kaynaklar:
1-) https://www.hazine.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Teskilat-Kanunu-ve-Yonetmelikler
2-) http://www.maliye.gov.tr/yayinlar
3-) http://www.gib.gov.tr/gibmevzuat
4-) http://www.bumko.gov.tr/


Kaynak: http://www.gib.gov.tr/gibmevzuat
Paylaş :